Tuma lam in Zomi sunga Guitar tumsiam a suanhuaite laka khat, Zen Lian, ZOL in i houlimpih khin hi. Tu in Zomite music lama masawnna leh a phattuampih a om khakleh chihna in musician focus deuh in amah i houlimpi nawn hi. Ama’n leng khangthak music lunglutte a dinga phattuamna a om khak leh chi in hon ngaih poimoh sak ahihman houlimna hong piang thei hi. Tutung a pen houlimna chi mahle dotna leh dawnna dan a bawllou in a tuam deuhin i lemkhawm a, Music toh kisai thil tuamtuama a ngaihdan, a theihdan hon genkhiakna danin i bawl zaw hi. Ana sim suk mah aw le.
Music I Chih.
Music i cih pen kei telna dan ah, a huampi in The Science and Art of Tone cih ding hi sapen ing. Awging Khat peuh peuh mihing kam pan a pawt aw ging bek hilo in i bil tawh ih zak a ging khia khat peuhpeuh ci phot ni. Theih theihna, sense of knowledge i ci diam khat hi. Tua awging in ih zak na hang in theihtheihna hong pia nam te hi. Gentehna: Kek kia a van hong gin ciangin naupang khat lausaka a nu angsung ah bu hi. Tua nau pang pa pen ih Van ging a zak ciang in a lau na ding leh A Nu angsung ah a buk ding kua mah in hilh khol lo hi.Kua man a hilh kholh loh hang in hih nau pang pa in lau ding a hih lam thei hi.Tua awging pen music ahi hi. Hih pen arrangement a kibawl nailo music ahi hi.
Music pen awging nam tawh kisai siamna hi a, lungsim tawnga i ageelte lahkhiatna, lungsim ah bang thuak kha/Bang vei (lungdam, dah)cihte gen khiatna ci phot ni. Hih pen arragement a ki bawl khin namte a hi
Music Genre leh Beat Tungtang.
A thei baihsam dingin Country, Blue's Jazz, Rock, Punk etc i cihte pen Genre hi ci phot ni. Music Genre a tuamtuam a om mah bang in a deihna, a tupna, bang thu gen cih ki bang lo hi. ROCK cih sung ah khen tampi om kha ding a, POP Rock, Metal, Soft Rock cih bang dan in ka toto hi. A Root ahi a zungpi pen a genre ahi hi. Metal bang hileh a Genre pen Rock hi pah hi.
Gensau lai le hang, Country Music bang pen lungzuanna, mun leh gamte i etlawmnate genna cih dan pian a thu neel mahmah lamalte ki teel in phuak hi. Hiphop khawng a hih leh gamthu-vai thu, ikim-ipamte awng a, ahih kei leh ko bawl, awtsana a kigen namte hi in a lamal pen a tamzaw neel lua hetlo hi. Modern Rock khawng punk khawng pen lungkiatna, thangpaihna thu genna in ki nakzat leuleu hi.
Beat ih cih pen Style a ci nuam zaw danin na tel ing. Style pen a hihleh Rock, Jazz cihte mah hi-in a hihhang specific zaw tham hi. Actor khat bang ahih leh a puansilh deihdan a ki thawidan pen style hi.Country music sung mahmah ah zong, puansilh-nikten dan in gen leng, a puankhui dan leh a design kibang khollo kha ding hi. Country huampi sung ah Jazz lam tawh kinai a kibawlte pen Country Jazz kici pah a, Rock lam nehzawte pen Country Rock kici pah hi.
Sam sau, Savun puan/pheituam silh, mawtaw bike tawh ahih nak leh heavy metal la deihte kizepdan na hi hi.Pawl khat te tua sang in kheng val to in ah Life style bang in nei uh hi.
Trash Metal bang en pak le hang, band tampi tak mah in sa/tum hihmah taleh Metalica-te fante bang in lifestyle khat in la mahmah uh hi.
Zomi Music Genre.
Kawlgam sung ah pen music genre a tuamtuam ki mu thei hi. Country music in mun nak lak mahmah hi. Country in nak unfluence mahmah i cihna hi in modern rock khawng bang a thu neel mahmah, lamal tawh ki phuak, kisa lai a hihman in Country zung pen a hing lai himai hi. Ei Zomite lakah Rock, Metal, LightJazz, Traditional music Alternative, Punk Modern Rock cih bangte kingai thei hi.
India gam ahihleh tam thei keng. Ahihhang lasak dan leh aw hekdan pen Vaite in nakpi takin influence mahmah sa ing. A hoihna zong tampi tak mah ki mu thei hi. Bangbang a influence hang in kei zak ciangciang tawh gen ni ci leng India Zomi sung ah zong music lam siamna nakpi takin khangto mahmah hi.
Music Instrument Poimoh Pen.
Kei muhna ah a vek pi in a thupi dan kibang ciat sa ing. Hih pen a tumpa i siamna tung ah ding zaw in um ing. Accoustic guitar siam mahmah khat in zong piano zah phialphial in a ging sak thei hi. Keyboard siam mahmah khat in zong lead guitar a manlang mahmah kitum khat pen ging sak thei veve zel hi. Tu hun music bawlna ah a kisam den phadiak pen guitar, keyboard, drums, bass hih teng mah poimawh pen kha tam ci ing.
Music Theory Siamlo A Guitar Siam.
Siam theih mah hi. Music theory i sinna in - music te thu - foundation bang ci, music koi ci pai ding, a aw koici luan ding, koi mun ah bang cih ding cihte hun tam lualo khat in hong theisak hong telsak hi. Thu khat ah a omsa, a piangkhiasa teng a kisin ahi hi. Siamna (skill) pen kisin zawh teh sim den kisam lai hi. Tu laitak a music sangte lesson-te bang ci leng Music Theory a sinkha ngeilo music siam minthangte music khawng mah na hi zaw hi. Guitar siam mahmah khat in nasep a tangzaia a sep theihna ding music theory kisam hi.
Music i cih pen i kam tawh i gen khiat theihloh thu genkhiatna i ci diam, khat leh khat kitelna nam khat ahi hi. Tua sung pan i gen khiat theihloh thuman, thutak i sak pha diak, a hihkeileh ei thuak dan tawh kibang ih sak teng pen music hoih (or) ngaih sa hi hang. Ei mihingte zong si-leh-sa mah tawh i hihman in hoih i sak, ngaih i sak tampi mah kibang lel hi. Hoih i sak ngeingaite pen popular music hong hi pah hi.
Kawlgam lam bang a kawl lasa Sai Htee Sai bang pen a la aw hoihna sang in, a thu in mi sukha mahmah ahihna leh a thute pen thuman ahihna hang in mite in deih mahmah hi. Tuapa la i ngaih ciang in i haksatna /lungkhamna teng bang tampi hong dawn tuam tawh kibang hi.
Music Genre Tuam Leh Guitar Tuam.
Hun masa lai guitar a bawl laitak un guitar pen tua music a ding cih a neih tuamloh hang in tuhun ciang in hih-music a ding in hih guitar cih pen om pian mawk hi. Banghang hiam cih leh mite in TONE (aw man) zang nuamta cih na hi.
Genteh na: Country music tum ding kipan i hih leh Fender Stratocaster/Telecaster nei leng bel hong Country Music gin dimdim ding hi masa hi. Gibson Zakk Wylde model bang tawh Country tum leng a note teng bel ging sam na ven, a gin dan pen country guitar gin dan in hong ging in um keng. Banghang hiam cihleh hih guitar tung a kithuah Pick up pen EMG active 81 leh 85 hi in, a ciak zaizaite tumna ding a ki bawl ahi hi.
A thupi pen ah, tua guitar tung bang pickup kithuah cih ahi hi. Thukhat ah Pickup bawlte in guitar bawlt’a ding custom made bawl sak uh a hih ciang tuate ki lei theilo hi. Tua ahihman in a guitar min tawh gen ding hong kisam zeel hi.
A namkim a kizang thei pen Musicman Silhoultte, Fender Stratocaster, Ibanez RG cih namte hi deuh.Tampi om kha lai ding hi.
Bang Guitar Bang Music A Ding A Kibawl.
Kei experience pan hong gen leng. Den a i cihsa mah bang in - Gibson Zakk Wylde model bang a ciak zaizai (distortion or Rock music) a ding a ki bawl hi. Gibson Lespaul Guitar pen Marshall Amps tawh zom in (effect pedal zanglo) a amp tung a gain pen a full phial mawk in koih in a master tawm sak leng Distortion khat hong ging khia hi. Tua a ging khia pen Rock music a guitar gin a man taktak (Rock definition tone) tawh kinai penpen sa ing. Hih pen kuamah i khel theih loh rock chemistry pi khat ahi hi.
Tuamah bang in Fender Blackface Deluxe Amp tawh Fender Telecaster/ Strastocaster Guitar zom le cin Country Tone kician mahmah na ngah ding hi. Hih thu tawh ki zom in -mi pawl khatte in kei tawh thukim kei kha in um ing. Personal tone a nei a khut hoihlua mahmah a siam mahmah te in bel piang sak thei lel uh hi.
Mimal Mina Guitar Bawl Tungtang.
Nidang in company te in mi khat guitar siam sa mahmah, minthang a sak mahmah uh ciang a vang piakna, a thupisakna un ama minin guitar bawl sak zel uh hi. Hih rule pen Gibson, Fender leh Musicman-te in zui lai uh hi. Atangpi in tu hun ciang in kua min hiam tawh guitar bawl leng tam zuak khia zolo ding cih tawh ki ngaihsun leuleu in manufacturer-te attitute hong kikhel zel hi.
Guitar Effects Leh Guitar Amps.
Guitar effect lam pen, tu hun ciang Amp modeling ki naakzat mahmah sa ing. Tua multi effect khat nei leng amp tampi a nei tawh kibang cihna hi. Line6 te in hong pan khia in -tu hun ciang Major company Boss, Digitech cih bang company tuamtuam te in zong hong bawl uh hi.
Boss Series pan GT3, GT5, GT6, GT10 cihte minthang in hoih mahmah hi. Line 6 pan in XT live leh LINE6 HD300, 400, 500 te bek hoihsa mahmah ing. Theih ding khat ah hih Amp modeling effect i zat ciang Keyboad amps tawh zang leng a aw kinai zaw deuh hi. Tua a hihkeileh Tech21-te power engine tawh zang leng a hun bel luat kullo in a aw gindan a man kingah thei hi.
Analog effect zong ki nakzat mahmah a, a diakdiak in a ciak lam tumt’a ding in neih gige ding ki sam sa ing.
Guitar pick up ah Fender, Gibson, Dimarzio, Seymour Duncan, EMG cihte minthang phadiak uh hi. Jazz tone hoih mahmah, a hihkeileh a gin gol aw siang mahmahte ah P90 pick up zang leng nuam mahmah hi. Rock tum ding i hihleh Humbuger pickup (pickup peeng) te zang leng nasep awlzaw hi. A gindan, a neuzaw deuh a siang i deih leh Single coil-te zang leng nasep baih hi.
Guitar Amps.
Guitar Amp ah nam 2 om in Solid state leh Tube Amp te ahi hi. Solid state leh Tube sung pan Combo leh Head+slant cih omlai hi. Guitar amps ah pen, a tawmman leh a tamman in nam nih in gen ni. Solid State pen aw siang tumna ah nuam hi. Tube a hih leh aw ciak Distortion te tumna ding hoih zaw hi.
A Tawm Man ah.Marshall Vs 265 Combo (solid state), Peavey Classic (Tube) Peavey Tube King-te tawm man in lungduai taka na zawn zawh nak leh a namkim phial mah in kizang thei hi. (Amp pen a Tube khel leng a aw gin hong kilaih hi.) Hih Combo amp-te zong music kim phial mah ah zang leng a aw na hoih mahmah lel hi.
A Tam Man. A tam man ih cih ciang in Head+ Slant (amp leh speaker box) hi in, Marshall JCM800-900 -2000, TSL cihte minthang a Rock a ding a ciak nam (distortion) ah hoih pha diak hi. Tu hun ciang in Peavey, Mesa Boogie, Laney, Rivera cih company thak tampi hong khang khia in hoih thei mahmah hi.
Guitar Siam Leh Musician.
Guitar siam pen musician ki ci thei phial mawk hi. Ahihhang Guitar siam mah hi zaw in, Music industry sung ah guitar tawh nna naak sep mahmah pa bel Musician ih cih hang poisa ke’ng.
Recording Studio.
Tu hun ciang in studio lam pen nakpi in kikhel in, nidang lai a Reel (Analog) a kizatna ah Hardisk (Digital) kizang zawta hi. A Quality hoihpen Reel mah hinapi in edit na tool pen computer huhna tawh Digital ah baih zaw hi.
Home studio pen mikim phial in ki nei ta hi. A Problem pen Home Studio a nei a tamzaw pen a mah leh a mah a kisin tawm a hihman in a quality pen nakpi takin hoih sak zo veva lo zaw teek hi. Professional studio ahihleh a siamsate tung pan sin ahihman in quality hoih den hi. America leh UK bang ah la a kikhum ciang in Rock bang ahihleh Rock specialize-te Studio ah ki khum pah hi. Bang hang hiam cih leh a vanzatte pen a vek in kuamah in a kim in kikoih zolo tek hi.
Computerise studio ah kei recommend noppen M-Audio Protools mah hi. A theihhuai khat ah Digital system tawh kibawl khat pen analog Hardware tawh a kinai theithei ding a kibawl toto hi. Nam khat in genni ci leng Virtual nam khat hi mawk in tha kingah khin zolo thei hi. Kei bang in Analog hun lap ka hihman in, ka home studio ka hih ciang hawmthawh mahmah pian thei zel ing.
Music Promoter.
Hih bel nei zo leng a hoih mahmah ding hi. I zak gei nai oh Music hoih nono-te lakkhia zo leng Music nasem tampi i mitte hong vak ding a, Music style khat sung ah kiphu neinai cih om nawnlo in, ei uk tek limtak in ki concentrate thei zaw ding ahih manin a music mahmah zong hong hoih zaw ding in ka um hi.
I Lasiamte Kisap leh Hoihsakte.
I Lasiamte kisam ka sak luat om khol lo hi. Lamal etloh in sa thei ding, tua a sak lamal in bang gen cih thei ding bel ki sam kha ding hi. Thei khina a sak leh thei nai loa a sak bel tampi takin ki lamdang ding hi.
Music Piracy Leh Net A La Koih Tungtang.
Hih bel tu hun ciang in hong thupi taktak hi. Ei Zomi sung ah La album khat a piankhiatna ding pen haksa mahmah (hih lah pipi phial) a hong suak khia tam zaw mai hi. Hithei leh a kuapeuh in la i deihte a album leisak sawm ciat leng, ki zuakzawh kum khat bang ngak in youtube khawng ah koih sak zaw leng album zuak hun ding hong ki sot to in-a sum bei zah ngahkik baih zaw ding hi.
Music Setan Vanzat Maw Pasian Vanzat.
Music associated with drugs, sex cih bel ahilua mahmah hi. Nitumna lamte in suahtakna a zatkhialhna zong hi. Tu hun music bang en pak leng a lamalte sex leh drug thu tam mahmah hi. Hih thu tawh kisai den in Metalica thu tawh tawm leep khin hang in music style pen nitumna mi pawl khat in lifestyle in na nei mawk tak pi uh hi. Norway gam bang ah Dark Metal hoih asate in biakinn haltum zel uh hi. A maute pen anti christian groupte a hi uh hi. DarkMetal te act pen biak inn hal peuh hi mai hi.Rock'N'Roll music hong minthan a kipan in la phaukte in drug leh sex thu zong hong guangta uh hi. Tua bek tham lo in a musician-te mahmah nuntakna zong drug leh sex lam ah hong paikhial toto uh hi.
Satan Van zat. Hih zong pen Led Zepplin leh Black Sabbath band-te hong phuang khiat uh ahi hi. Mi tampi takin mite lipkhapna ding in a bawl uh hilel ci in um hi. Adang band-te bel style khat dana a zat uh zong hi thei kha in cin hih British major band tegel bel satanism tawh na ki zom kha mahmah uh hi. Hih vai pen England gam ka omlai in, kei hih theihkhop in ka kan hi. Amaute pen kuama theihloh, a simtham a ki bawl society pan na hi uh a, tua society-te pen dawi bia na hi uh hi. Tua society logo bang pen Eric Clapton album-te ah kimu thei gige hi. Hih society tawh kizom or a member khem peuh bel Satan min phatna la sa kha ding hi. Hih society vai pen hih ciang ah koih phawt ni. 1980 kum ciang in Ozzy Osbourne leh Marilyn Manson-te hih satanism act lam hong zomto in minthanna in nei uh hi. A lamalte bang leng My name is Lucifer (Paranoid-Black Sabbath) bang ci zaw zen uh hi.
Tua i gensa thu teng tawphah in enkik leng hih a tunga music band-te pen thuktak in en in kan leng a mi hitaleh a nunga om society en leng Pasian langpante ahih lam baih takin kimu thei hi. I Biak Pasian ahihleh Amah bek phat ding a ut ahi hi.Tua ahih ciang la pawlkhat pen satan vanzat cih zong khial hetlo hi.
Nitunmna lam mite in, a aw leh a lamal in bang ci, cih tawh la na ngai deih uh hi. Tua ahihman in a lamal in bang gen cih thupi sak mahmah a hih manin hih a tunga thu teng a gen khia hi hang. Hih ih gente bel ahihleh satan vanzat taktak mah hi .
Gospel la lam pan.Gospel lasa minthang DC Talk-te bang bel “Marilyn Manson bang tawh kiho nopsa ing” a cih a kipan bel a ki mukhial ci ding i hiam ei Christian lamte a kau lua i hiam khat peuhpeuh hi ding hi. Michael W. Smith's "Love Me Good“ bang zong nakpi tak a kiselna a piang sak khat mah hi.
Hih mi tegel en pak leng, a late uh Pasian in a zat mahmah naciang om mah hi. Zong minthang mahmah uh hi. Kei dinmun pan in hihte satan van zat hi ka cih ding thu mu khollo hing, ahihhang “Ni tawpni hun hong tung kuan ciang in thulam dang /na lam dang hong piang ding hi” a cih lungngai leng satan vanzat hi peuhmah lo ding hi ka ci ngam tuan kei hi.
Zomi Bup Huap Misic Award Neih Theih Hileh.
Kawlgam leh India gam a Zomi-te kipawl in award pia khawm thei leng bel nasia lua mahmah ding hi. Lawp huai mahmah hi. I omna gam ukdan kibatlohna tawh Kawl leh Vai-te khut nuai ah om i hih mah bang in kua in innteek sem ding cih zong nak ngaihsut mahmah kul ding hi. A masa kum nih kum thum sung teng bel baihsam in cin tua khit ciang hong haksa ding hi.
Award ngah dingte zong pen a lamdang deuha a ki sangkhai zaw deuh teng mah pia in India pan tukum mi tua zah, Kawlgam pan mi tua zah cih bang in pai lo, tukum sunga a oustanding teng cih bang hi zaw henla hileh sauvei vang nei zaw ding hi.
Hih bang ki vaihawm khia thei leh bel ka hih theihtawp in huh in ka pan pih sawm hi.

Ka neu lai in saptuam upa sappau sim siam lou khatin biakinn ah khawmpi programme hon sim ciangin music pen em-u-s-i-k (musik) ciin hong sim hi. Mizoten rimawi ci ua, en zong ginglawm i cih kei leh phuah thak din hoih hi. Music i cih ciangin a gin (sound - noise lel hilou)kilemkhawm 'tong luang lawmnou' ahi ding. A thu, a lam dan, a kaih, a gin in lung a khoih ding. Mite 'ging' i va ciin (copy/aped)maimai bel bil a am thei hi. A thu in tuh, ei a suak ngei,a taktak pen mah zongkhe phot lehang, huai ciangin midangte 'music' manphatna i thei thei ding hi.
zen lian a contact nuam khong a om zenzen leh zenlyan@yahoo.com, facebook.com/zenlian