CDSU te’n hilhchetna bawl
Lamka, Sept-29: CCpur Dist Students’ Union (CDSU) leh CCpur Dist Private Schools Association (CDPSA) te’n DC/CCpur makaihna in tuni a kihoulemna a neih zawh uh nitaklam in CDSU te’n Press-te kimuhpih uhi. Huai ah CDSU te’n St Mary’s School a student zukham mi 11 gum uh hi a khawlai thuthang om hi a gen in amau zukhamte gum hilou in student-te maban ding khualna ziak hizaw chi’n Joseph Sailo, Secy Education CDSU in gen hi. St Mary’s School a buaina thu ah CDSU te’n huai school a Sister 2 vei mu in Father 1 vei mu uh a, Father in Sept 27, 2010 a thupukna lakding in theisak mahleh huai laitaka CDPSA te’n Press Release a bawl uh poisa hi’n gen, chi’n taklang uhi. Student 11 nawhkhiat a omte maban a school akaina ding ah CDPSA te’n kithuahpih ding hi’n gen uhi.
COPTAM te’n boycott sunzom nawn ding
Lamka, Sept-29: Committee on Protection of Tribal Areas, Manipur (COPTAM) te’n govt office, govt gari leh govt programme/activities khempeuh boycott/‘ban’ a bawl uh Sept 29, 2010 tan khahkol (suspend) mahle uh huai hunsung in govt lam in COPTAM thilphut banga bangmah sem tuanlou chi’n Oct 1, 2010 akipan Manipur singtanggam district teng ah govt office, govt gari leh govt programme/activities khempeuh boycott/‘ban’ sunzom nawn ding uh hi’n tuni’n COPTAM a Info & Publicity deptt in thusuah uhi. COPTAM in Press statement a suahdan un tutung kisimpina (census) ah govt in singtangmi zah (ST population) kiamsak teitei tum in panlak tawpsan tuanlou a, Moreh khua a mihing 75% singtangmi himahle uh govt in Municipality/urban area hihsak teitei a tup deihlouh thu leng taklang uhi. Tutung MDC election ah Moreh bialin constituency 3 nei mahleh govt in phaijang bial hihsak a Municipality koih teitei a tup tungtang ah Hill Tribal Council, Moreh in govt ah thil omdan a tut leng COPTAM in thuap ahihdan taklang uhi.
Accident ziak in mi 2 liam
Lamka, Sept-29: Mrs Niangching (35) w/o Parmeshwar Das of Sungpehmun tulel a BRTF te laka nasem a om zan nitaklam in Leijangphai khawgei ah gari apan suang (stone) suahkhe lai suang in akhut taklam dengkha a, a khuttal leh khutlai (middle finger) dengtan kha a, Dist Hospital ah om hi. Rouchinthangb (23) s/o Nemzasiam of Pearsonmun tuni sunnung in alawmpa tawh Singngat apan Pulsar gari a Lamka zuanlai Singngat leh Haijang khua kikal ah BRTF-te gari tawh kiphukha uh a, Rouchinthang atal liam in Dist Hospital ah admit in om hi. BRTF-te’n damlou leh Pulsar gari hong pua uh a, Pulsar pen amalam se nasa sim hi’n kigen hi. Rouchinthang lawmpa bel liamlou hi’n kigen hi.
Khuado Pawi- 2010 lawm ding
Lamka, Sept-29: Tedim Chin Cultural Club, HQ saina in Oct 2, 2010 zinglam dak 11:00 apan Lanva a Tedim Chin Cultural Hall ah Khuado Pawi 2010 lawm ding uhi. Huai ah Cultural show leh Cultural dance lahna om ding a, Pastor Kam Piang in minam ading in thumsak ding a, Khampu Hatzaw, AE (Electric) in Khuado Pawi thu gen ding hi.
3rd Seikam Memo. Tournament
Lamka, Sept-29: Kholmun Youth Club saina in Oct 2, 2010 sun dak 12:00 in Kholmun Playground ah “3rd Seikam Memorial Open Football Tournament” kipan ding a, Thonglet Baite, EE (PHED) khuallian a pang in hongkhe ding hi. Huai ah Functional President in D. Letkhokam Haokip, Chief of Kholmun village pang ding a, Guest of Honour in D. Khaipao Haokip, MDC pang ding hi. Opening match a vualzou team n in kipahman Rs. 1000/- ngah ding hi.
BLO te’n training & orientation nei
Lamka, Sept-29: Hiangtam Lamka a YPA Hall ah tuni zinglam in Special Summary Revision 2011 (Photo Electoral Roll) tawh kisai Assembly Constituency 6 a Booth Level Officer-te’n training & orientation program nei uh a, huai ah SDO te’n sinsak uhi.
CDPSA leh CDSU kihoulem uh School-te ngeina bangin kainawn ding
Lamka, Sept-29: DC/CCpur makaihna nuai ah tuni in CCpur District Private Schools Association (CDPSA) leh CCpur District Students Union (CDSU) makaite’n joint meeting nei uh a, kithuzaktuahna nawngkai (communication gap) ziakin CDPSA leh CDSU kala kitheihsiamlouhna om ahihdan CDPSA pawlin pom in a kalthu ua nawngkaina om kihoulem uhi. Huai dungzui in CDPSA nuaia School omte Sept 30, 2010 akipan in ngeina bangin School kainawn ding uh chi’n Secretary, CDPSA leh Secy (Education)/ CDSU in thusuah bawl uhi.
Mizoram ah kiphinna om
Aizawl, Sept 29: Mizoram malsuahbial a hydro electric power project bawlkhiak sawmna tawh kisai in zan in Mizoram khawpi Aizawl ah Hmar community-te deuh in kiphinna nasatak nei uh chih thu kiza hi. Kiphinna makaihtu Sinlung People’s Collective (SPC) leh Sinlung People’s Human Rights Organisation (SPHRO) thusuak in agenna ah, Mizoram Government in hibang project a sepsuah sawm uh atawpsan ding uh chi ua, singtangmite’ constitutional rights azahtak ding uh chi uhi. Hmar te’ tenna bial deuh a hydro electric power project kibawl sawmte ahihleh 1,500 MW Tipaimukh dam, 210 MW Tuivai hydel project, 60 MW Tuirial hydel project, 40 MW Tuivawl hydel project leh 12 MW Serlui ‘B’ hydel project te hidanin thusuak in gen hi. State government kiang a memorandum apiak uh copy leng Prime Minister, , Union Home Minister, Minister for Environment and Forests, NEEPCO CMD leh NHPC CMD kiang ah pia uhi.
Nagaland ah leng mobile phone ziak a buai om
Dimapur, Sept 29: Assam state sung ah mobile phone ‘bombile’ ziak a buaina om tuak om hi’n kigen a, pasal khat in mobile phone call a lak aleh khawphawklou in kipuk a, a zi in ava phot leh a zi leng buaisia a, himahleh a khawnung in halhkik nawn a, apasal ahihleh Dimapur civil hospital ah etkol in om lel hi. Thusuak kingahdanin, Assam state sung ah number theih ngeilouh apan phone call lakziakin mi hunkhop in buaina tuakta in a si tanpha om ua, huchih lai in Dimapur ah tuabang thil a tun nawn ziakin Nagaland state patautak in om lel hi. Hibangkalah, Dimapur a Ram Janaki Higher Secondary School a kai student khat in leng phone number theihlouh apan call alak leh si hidanin kigen a, thuchian ngak hilel hi. Zanhal in Dimapur district nuai a om Niuland sub division a Kuhuboto are a Suhoi village ah Muhammad Al-uddin (26) in phone call alak leh electric shock bangtuk in vibration hat a, abil leh a awm na sa vek hidanin kigen hi. Huai phet in a zi in va hutkhiak sawm mah leh mobile shock pen a hatluat ziakin a zi leng man hi’n kigen a, a khawnung in a zi halhkhe thei in apasal ahihleh Dimapur civil hospital tut in om hi. Muhammad ahihleh tu in hoih deuhta in houpih theihta a, mobile phone number alak pen thei nawnlou in atawpna digit 3 te bel “904” ahi chi lel in gen thei hi. Ama zat handset ahileh Nokia handset 1209 ahi hi. Muhammad in agenna ah, phone ka lak tawh kiton in vibration hat law mahmah a, ka bil leh ka awm nna kasa ngal a, ka zi in hong hotkhiak sawm mah leh ka 2 un tuanglai ah ka kipai uh chi hi. Ka tuahsiatni in phone number theihlouh tamtak call ka ngah a, a tawpna pen in khat ka lak a leh “Na duh duh ne in” hong kichi a, tua nung in ka buaisia chi hi. Dimapur Civil Hospital, Dr. Temsu in Muhammad in hoihlam nawt mahmah ta a, tu in anatna gendi pilua a neinawn kei chi hi. Police ah thiltung zaksak in om hi.
Commando pawlin helte 7 mankhia
Imphal, Sept-29: Imphal West Police Commando pawlin ni 2 paisa sungin mun tuamtuam apan helpawl group tuamtuam apan mi 7 mankhia uhi. Senior SP/Imphal West thusuak dungzui in Imphal West Commando leh 26 & 28-Assam Rifles kigawm in Sept 27,2010 nitaklam dak 6.30 in Moidangpokpi a Ebudhou Korouhanba temple kiangah KYKL 2 mankhia uh a,huaite akipan pistol 1,magazine 1 leh atang 6 ban ah Aircel SIM card 1 mukhia uhi. Huaini nitak dak 9.30 velin Imphal West Commando pawl in Moirangkhom apan Prepak 1 mankhia uh a, amah akipan in AK-56 rifles 1 leh magazine 1 banah atang 2 mukhia uhi. Sr SP/Imphal West thusuak in a taklat zelna ah Imphal West Police Commando pawl in zan zinglam dak 9.00 in Kyamgei Pathalbi crossing apan PLA 2 mankhia uh a, huaite akipan in mobile hand-set 2 mukhia uhi.Huaizawh sunnung dak 2.30 velin Commando-te mah in Thangal Bazar a MG avenue apan PLA 2 mankhia uh a, huaite akipan mobile hand-set 2 mah mukhia uhi.
Red Shield Divn te’n mi 2 mankhia
Imphal, Sept-29: Red Shield Division troop te’n tuni’n Prepak helpawl adia panla (overground worker) 2 mankhia uhi. PIB (Defence Wing) thusuak in a taklatdan in 33-Assam Rifles te’n tuni’n search operation a bawlna uah H Ranjit Singh @ Basant (21) s/o H Chandra Singh of Chandpur Mamang Sabal (Bishnupur district) leh Kh. Abung Singh @ Mangan (29) s/o Kh Sanathomba Singh of Kumbi Mayai Leikai (Bishnupur district) mankhia uh a, amau Prepak helpawlte adia sumkhon apang hi un kipuang uhi. Assam Rifles te’n huai mi 2te tuni mah in Moirang Police Station ah pekhia uh chihthu om hi.
Japan pau kha 6 sung ziltheih ding
Imphal, Sept-29: Konung Mamang Traffic Point apan mallampang a om Nongmeibung Jr H/S building a Centre for Japanese Language Studies ah Oct 10,2010 akipan in Japan pau(Japanese language) kha 6 sung certificate course zilna kipan ding hi. Huai ah Japan gam a vazil teacher-te’n technic leh teaching material thakpente zang in sinsak ding uh chihthu om hi. Japan a company omte a nasep lunglut leh automobile engineering, MBA, MCA, electrical engineering zousa Japan ah subject 1 a doctorate sinnuam leh Japan tawh kisai a lunglutna neite adingin phatuam mahmah ding chihthu om hi. Huai centre ah zingsang dak 6.00 akipan dak 8.30 am kikal in thil omdan kantheih ding hi.
PULF cadre 1 man
Imphal, Sept 29: 12 Maratha Light Infantry leh 28 Assam Rifles combine force te’n zan sunnung dak 12:15 velin Canchipur area lak joint operation nei ua, huai ah Peoples United Liberation Front (PULF) cadre oimawh mahmah Abdul Kalim (58) of Phougakchao mankhia ua, amah apan in 9 mm pistol 1 leh tang 4 ban ah SBBL license khat mukhia uhi.
Chief Minister in suunthu puang
Minister-lui Z. Mangaibou damlou in si
Imphal, Sept-29: Minister-lui Z. Mangaibou (52) a tuap a cancer om ziakin hun sawtkuamtak damlou tuni zinglam dak 9.10 in Langol Tarung a a tenna inn ah si hi. Amah kum 2000 a Manipur Assembly term 7na ah Tamei A/C apan MSCP ticket in MLA ching a, March 20, 2001 akipan May 5, 2001 sung Deputy Speaker in pang hi. Huai zawh in State Minister (Works) len a, kum 2002 a Assembly term 8na ah leng INC ticket in MLA ching nawn a, State Minister (Labour & Employment/Adult Education/SCERT) len hi. Aluang Sept 30, 2010 in a khua uh Takou village (Tamenglong district a Tamei sub-divn sung a om) ah vui dingin kipaw ding hi. Chief Minister O. Ibobi in Z. Mangaibou suunthu puang in mi chitak leh politics a suanhuai ahihban ah mi polhnuam leh houlimsiam hi’n taklang a, amah sihna tung ah Manipur state in mipi adia kipumpiak political leader suanhuai mansuah hi’n leng CM in taklang hi.
Photo Electoral Roll pre-revision
Imphal, Sept-29: Photo Electoral Roll, 2012 adia pre-revision hongtung ding Oct 4, 2010 in Assembly Constituency tuamtuam ah kipan ding chihthu om hi. Saikul, Kangpokpi leh Saitu A/C a Booth Level Officer (BLO)te ading in Oct 1, 2010 in Kangpokpi a Autonomous District Council Hall ah training om ding a, huai ah BLO teng kimtaka tel dingin Addl DC/ERO, Kangpokpi in theisak hi. Khundrakpam, Heingang, Khurai leh Lamlai A/C a BLO-te ading in leng Oct 1,2010 in training om ding a, huai ah telchiat ding in SDO/ERO, Sawombung in theisak hi.
Burma mi 2 mat in om
Imphal, Sept 29: 29 Assam Rifles te’n zan nitaklam dak 4:30 in Imphal apan Moreh zuan Maruti Van MN 01 W/8965 ana check na uah Burma mi 2 mankhia uhi. Amaute’n India hong phak theihna ding utawh kisai document bukim aneihlouh ziak uh hi’n kigen hi. Police thusuak dan in mat a om mi 2 te ahihleh Myanmar a Choktho khawmi tuak hi ua, Usman Goni (20) s/o Amit Hussain of Choktho Village, Myanmar leh Md Salem (18) s/o Md Nurir te hidanin kigen hi. Mi 2 te apan in wallet 1, lemlak 3 leh India sum (currency) Rs 110 mukhia ua, Tengnoupal Police station ah piakkhiakin om ngal uh chi uhi.
GOC in Mary Kom panpih dingin chiam
Imphal, Sept-29: Leimakhong a Military station ah tuni’n Red Shield Division inntekna ah World Women Boxing Champion hihna akizom a 5vei la MC Mary Kom kipahpihna kikhop (felicitation programme) om a, huai ah Maj Gen DS Hooda, VSM, General Officer Commanding (GOC), Red Shield Division in Military Civic Action project nuai ah Langol a MC Mary Kom Academy kithuahpihna ding in Rs. 2 lakh piak hiding in chiam hi. Red Shield Division in Nov 7, 2009 in MC Mary Kom Academy ading in boxing equipment tuamtuam Rs 4 lakhs man pekhia uhi. Maj Gen DS Hooda in MC Mary Kom kipahpih thu a genna ah ‘Magnificent Mary’ min piak ahih piaktuak mah ahihdan gen a, tuma zeka South Africa a Barbados gam ah World Boxing Championship 5veina title a lak in India gam pumpi kipaksak ahihdan genkawm in London ah kum 2012 chianga Olympic Games ah leng Gold Medal hong lak deihsakthu puang hi. General in Mary Kom lawhchinna dinga a pasal Mr Onlar in a thuapna tung ah leng pahtakthu gen hi. MC Mary Kom in Red Shield Division apan kithuahpihna a ngah gigena tung ah kipahthu gen in Manipur a sports lam masawnna ding a Red Shield Division panlakna tungah kipak petmah ahihdan gen hi.
CWG adia N-E numei 40,000 hired thu ngaikhawk
Shillong, Sept 29: Delhi a Commonwealth Games om ding tawh kisai in escort agency/service tuamtuam te’n India malsuahbial mi numei 40,000 a hired na u tawh kisai North East mite’n ngaikhawk mahmah uh hi’n kigen a, numei 40,000 te’ lak ah mi bangzah kizuakna(prostitution racket) ah khumlut hita uhiam chih leng theih hak mahmah chi’n thusuak in gen hi. Impulse NGO network a Chairperson Hasina Kharbih in agenna ah, New Delhi ah ni 12 sung mega event (commonwealth games) om ding ah India malsuahbial numei 40,000 hial agency tuamtuam in sum tam taktak lawhdia a zolna uleh a golhna uh ngaihkhawk huaipi hi a, kizuakna inn ah leng hunkhop a lutkhintak uh gintakhuai chi hi. Impulse NGO Network leh Meghalaya government thusuak in agenna ah, CWG adingin Northeastern State numeite a smart diak ziak un telkhiak hi ua, West Bengal apan in leng Darjeeling leh Siliguri nungak nou hunkhop lakkhak in om uh chi uhi. Hiai pen bangdang ziak hilou in newspaper tuamtuam ah operator te’n pilvang leh kamsiamtak a newspaper tungtawn a advertisement abawlziak uleh kimawlna (games) pailel hun tomchik sung a lawh (salary) leh hamphatna tuamtuam etlahhuai taktak piak dia a chiamziak ua India malsuahbial numei a sing asimte’n ana enlah kha ahi chi uhi. Meghalaya Social Welfare Department Minister JA Lyngdoh in tuni in India malsuahbial mipite’ kiang ah ngetna nei in, Meghalaya chauh hilou in N-E state teng apan numeite telkha uh ahihman in kizuakna inn a kaihlut a om ngeingei leh kintak a amah thuzak ding in leng ngen a, ahihkei leh N-E a state govt official te kintak a theisak pah ding in ngen hi. Tu in Delhi a Northeast Support Centre Helpline te leng patau mahmah in N-E student organisation tuamtuam kiang ah kithuahpihna ngen ua, veng tuamtuam ah leng information centre hongkhe lel uhi.
Article
LOOK EAST POLICY
LAIFATEN KAN TANGKAIPUI THEIHNA TURA LO INBUATSAIH DAN TUR
-Rbt. Dr. Jangkhongam Doungel
Continuation
Kohhran hi Isua Krista lokal leh hma chu awm tur leh ding reng tur kan nih avangin, kan member te nun kawng dik zirtira, thutak an nunpui theih zelna tura hma kan lak angai. Chutiang a hma kan la lo anih chuan mission rawngbawlna pawh ngaihsak hlei thei lovin kan kohhran member-te kan buaipuinaah hun kan lo hmang ang a, tun a kan mission field a ringthar te hian min lo buaipui ngai hial zawk ang! Chuvangin kohhran hrang hrang leh tlawmngai pawl - YLA, YMA, MHIP, LWA, LSA, MUP, MTP, MSO, MCHP leh a dang dang te pawh hian sawi uar a, inzirtirna inpek tam a, kawngdik inkawhhmuh tura hmalak a ngai tawh takzet a ni.
4.10. A hun mil a rawngbawlna kalpui thiam tura kohhran inbuatsaih angai : LEP hi thil tha tak a nih lai hian, a chhe zawng a thil thleng thei pawh a keng tel ve tlat a. Kan ram leh hnam tana hmasawn na tur a ken tel hi a lawmawm viau lai in, a chhe zawnga thil thleng thei a ken tel ngaituah chuan rilru erawh a kap viau thung si. Entirnan, khawvel changkanna in a ken tel, khawthlang ram te pawhin an lo buaipui hrep tawh-ruihtheih thil te, mipat hmeichhiatna hman khawloh na te, materiallism (Khawvel thilneih leh rosum) chauh buaipui avanga kohhran ngaihsakna chang pawh hriat tawh loh te hi hi thil thleng thei vek a ni. Khawvel a changkan ang zel in Setana hmanraw hman pawh hi a changkang chho zel a. Chumi dang thei tur leh dolet thei tur chuan kohhran hote hian a hun mil a rawngbawlna kan kalpui thiam a tul viau dawn a ni. A hun leh hmasawnna mil a kohhran kan intuai thar loh a, kan rawngbawl dan thlak lo va, kan kal dan ngai a kan kal reng a nih chuan rawngbawl hi a harsat na chin a la awm dawn a ni. Chuvangin a chhe zawng a thil lo thleng thei te rilru a ngaihtuah chung in kohhran hote hian hmalak dan tur ruahman tan a hun tawh tak zet a ni. Tin, hetiang lam hawi inzirtirna te neihtam a, inzirtirna chauh a tawp lovin a taka nupui tur a mimal, khawtlang leh kohhran tin te kan in buatsaih angai a ni. Ordained minister, Upa leh Rawngbawltu, Fellowship Department a hruaitu te pawh hian kan sermon/fellowship etc na ah te pawh hian inzirtirna ni pah fawm a kan sawi tam hi a ngai tawh a ni. Tin, tlawmngai pawl - YLA, LWA leh pawl hrang hrang ten khawtlang nun siamthatna tur a hma an lak na te leh ruihhlo do kawng a hma an lakna ah te pawh hian kohhran hrang hrang te hian en liam mai lova, rilru leh tih tak zet a kan thawhpui a, kan tawngtai sak a, an hnathawhna a kan backup ve an ngai a ni. HIV/AIDS, Drugs leh ruihtheih thil chi hrang hrang, mipat hmeichhiat na thil a awm khaw loh na te leh tualthahna te hi pung zel tase, a tuartu ber chu kohhran kan ni. A chhan chu hetiang thil a inhmanhnawih te hi kohhran member an ni deuh vek thin. Chuvangin kohhran hrang hrang in beihpui thlak a, chhungkaw tin atanga nun dan dik, Pathian tih na nun leh nun dan mawi tak a nung tur a zirtirna uar tak a kan inpek a tul hle a ni. Tin, sunday school leh leh beirual thuzirah te pawh hian Look East Policy lam hawi inzirtirna hi kohhran hrang hrang te hian zirlai ah telh in, hma la thei ta ila, LEP lo thleng tura kan inbuatsaihna leh rawngbawl dan turah kan hlawkpui ngei a rinawm tlat a ni. Chuvangin kohhran hrang hrang te hian khawvel thil taka thir lovin, hei hi kan luhchilh a kan buaipui loh chuan, min luhchilh hunah tihngaihna hre lovin kan buai dawn a ni tih i hre tlang ang u. A hun mil a rawngbawl thei zel turin kan rilru leh ngaituahna te seng in, Pathian kan biak rawn tam pawh a tul hle ang.
5.Tlangkawmna : Look East Policy hi kum 1991 a P.V. Narasinha Rao, Prime Minister a nih lai a lo in tan tawh niin, he policy in a tum ber chu Asia chhim chhak ram te nen inkungkaihna tha zawk nei thei tur a hmalakna a ni a. Chu chu tuna Look East Policy ti a kan lo hriat lar tak hi a ni. India chuan ASEAN ram 10 te nen insumdawn tawnna nei a, an mahni ho zing a tel a, China in bu a khuar thuk lutuk na tur do letna leh India sum leh pai dinhmun siam that na tura hman tangkai a tum a. ASEAN ram zingaha Myanmar hi India nen a inhnaih ber leh 1600Km lai a ramri a inzawm an nih avangin, India tan chuan LEP a lo hlawhthlin theihna atan hmarchhak state leh Myanmar hi a pawimawh ta em em a. Chuvangin India hmarchhak leh Myanmar ah hian sorkar laipui in project tam tak a kalpui a ni.
Editorial
Damlou-te’ damlouhna behlaptu i zaw diam?
Lamka ah Government hospital piching khat chauh i nei uh chih pe’n kuapeuh in i thei uhi. Damdawi inn i chih damlouhna ziak a lungkham mangbang te kipuaklutna mun ahi chih i thei ua, damloute lak ah a gim diak bang om thei ahihna tawh lametna tawp chi a damdawi inn delh tamtak i om uh ginhuai hi. Dam zenpi kuamah damdawi inn a om i ut kei ding uh chih pe’n ngaihtuahna neithei chiang te ading in thudik ahi. I mawl (ignorance) ziak uhia, bang ziak a chih theih louh di’n i damlou veh dan te uh hai huai mahmah hi. Damdawi inn i chih chiang in public a ahi hi. I kiang a damlou gim taktak thawm ngaih za theilou om ahi chih theih gegu kawm a kimawl thouthou, chiak ging thouthou leh ngaih pipi apau kongkong chih te i chiindan uh hi a, huai in i hihna uh hon taklang ahi lel hi. Damlou vehna thu pen tawm kaan zual ta le hang, damlou/accident te’n a kinthei bang pen a i naihsek uh casualty ahi. Ei lungkham mangbat ziak a doctor leh nurse te khawng va mawhsa pah pong mawk kichi om thei mahmah hi. En i ngak lah mahmah ziak in Doctor leh nurse te gamtatna zekai sak ton leh iplah ton om thei mahmah a, hiai kal ah Doctor leh Nurse te nasepna iki thuahpih theihna om sun tuh pau tamlouh ahi hi. Akhente bang ki pilsak leh kithu neisak mahmah in Doctor leh nurse duty te khawng vau bawl pah galgal mawk kichi om thei a, huai in duty a om te lungsim suliap tuan mahmah ding in gintak huai hi. Lamka te i hai theih dandan lawmlawm chi le hang lah, ahai hih i ut tuan kei ua, damdawi inn bang ah, na chil se ken chih kitaak nasan bang leeng kuva tui va siat khum teitei i om ua, dustbin na tawm gumang te ihi uhi. A khente’n lah damdawi inn a free a hih ziak hia theita khang, lunggulh mahmah in zing leh nitak a patient dan a kigen a ann va ne gige pawl bang ana om kha ngei hi. Medical Superintendent in visiting hours hoihtak a a guansa na tawm bang leng zuipeih lou in visiting hours leh hours lou leng khentheilou tel a hai te ihi. Ei sang achang kang zaw chi phetle, Imphal tan ah leng visiting hours hoihtak in zuih chetchet hi a, himahleh, Lamka damdawi inn ah damlou vehte i huham theih luat ziak un tuabang rule kichi bawhsiat veu in om hi. Nurse leh Doctor te adia dongkholh a om theilelte ihi chi le hang, kuaman i zakdah uh a gintak huai kei hi. A ziak ahihleh, damlou bul tektek a va om in, nurse te’n glucose a khaina ding mun nasan uh i awn kei sek uhi. Nurse te’n ki hemkhe phot dia hon sawl chiang un nurse leh doctor te khawng vuak sawm maimah tuk a ngol te hihangh. Damlou vehte ading in kingaihtuah tham ching mahmah a, doctor te round chiang nasan a kihem khe utlou om i hihman in eilak mahmah a, patient-visitor relationship tawh kisai awareness campaign ngai hial leh kilawm bang hi. Tuma lam in philanthropic organisation tuamtuam te damdawi inn ah hong duty ua, phatuam tuan mahmah hi. Huchi kawmkal ah, Doctor leh Nurse te ading in leng pilvan na ding tam mahmah maithei hi. Damlou gim ziak hiam ahih kei leh thu poimawh mahmah lou ah damlou enkoltute’n hongsam khollou maithei uh ahi chih theihtuak a, a lungkham mangbat ziak lel ua hongsam sek uh hih ut mahmah hi. Huai kawmkal ah, Doctor leh Nurse khenkhat te ki ngenkai sak in, damlou te drip a beidekta hia chih nasan khuallou in a room sung uah ihmu hit hit ua, a va samte’n leng a ihmut uh va phawng ding in kisuan lah huai hun tam mahmah hi. AIIMS Delhi gen phak louh RIMS nasan ah leng tuni chiang in Nurse te’ duty room sung ah tutphah lakkhiakna mun tam mahmah a, zan khawvak a a duty ding uh ahi chih ahih ziak in strict tak a pai mah uh ahi hi. Tuabangkalah, damdawi inn a ki enkol lou a, inn lum a ki enkol leng a hunkhop i om uhi. A khente bang in damlou pe’n natna va kan kher kher ut in a mahmah va muhsawm teitei ua, pau peihlou chih theih zenpi thu khawng va don kankan sek uhi. Tuabang hun damlou pen va veh ihi zaw kei a, investigation va bawl i suak a, damlou pen iva su gim maimai sek kha uhi. Hiai paidan pe’n kum tamtak paisa apan i chiindan uh i paihtheih hetlouh hi a, tuibuuk leh kuva gim hat taktak tawh damlou bul ah iva tu zaw mah uhi. Damlou vehte ading in pilvan na ding tam mahmah a, bang thu va gen hoih hiam ahih kei leh damlou pe’n bang condition/dinmun ah om lel hiam chih te i va veh ma a itheih kul masa hi a, huai te i theih vet kei leh dai maimai kawm a damlou i va veh ding ahi hi.
