You are here: HomeArticlesGeneralSian Siamlouh Ngaih Aw!

Sian Siamlouh Ngaih Aw!

Written by  Published inGeneral Thursday, 08 June 2017 02:12
Sian Siamlouh Ngaih Aw!

(Thudik Pansan A Gelh)

~ ZM Tonsing

 

Nitaklam khat bazar ka vak aleh Thangzam Road bul ah pasal khat in honna houpih hi. Tua honna houpih pasal pen ka muhpatna ahi kei, ka theihluatsa khat ahi. Nuisim heuhau kawm leh chiamnuih-thutak a meinei simsim a hon houpih in, hon engbawl ka sa sim hi. Kei kizephawk ziak a ahon houpihnate engbawlna dan a ngaihtuah ka diam chih theichet haksa sasim mahle'ng ahon houpihdan, a kampau dan leh a om dan bangkim ka sa-ikh pian a, ka lungsim a a om det ziak a hiai hon pholhsuah ka hi zaw...

 

Pawl 10 ka sim a kipan in ngaihzawng ka na neitei hi. Mibang a melhoihlua hikei mahle'ng hon it, hon ngai di bang ka musam hi. Tulai dan a facebook, whatsapp leh social media tuamtuam chihte kitheikha nailou phetlou in phone nasan leng kineilou hi. Huaikia hilou in, ngaihzawngte toh hunnuam zang a pawtkhawm hauhhauh chihte bangle ut huailua hinapi'n zumluatna lam in kipawt khawm vang mahmah hi. Kimaituah a itna thu genkhop tiptip chihte bangtuh tulai pau leh 'kahase' himai. Huaiziakin, lehkhathon tungtawn khawng in itna thu kigen ngam lel a, huaileng ngaihzawngte toh kimuhchia zumna khop pha veve hi.

 

Tleirol tung a kihihna ah nungak-tangval kal a itna lam ah chihtakna kinei khollou in, nuam kisakthoh lel hisim hi. Ngaihzawngte toh kikhen bangle atung in haksa kisa mahleh huai haksatna in a sawttawp in kal khat kan daihlou hi. Huanah, khat toh kikhen hang a midang hon it a hon ngai bangleng ana om lai sam ahihna ah khat in honkhen pen poi kisa lawmlawm khollou hi. Ngaihzawng kop zelzul hikei mahle'ng gin-omna leh chihtakna ka taksap ziak in ngaihzawng mumal neilou in hun bangtan hiam ka om liailuai kha hi.

 

Pawl 12 ka zoh a kipan in bel chihtakna neuchik neizaw deuh hi'n ka kithei. Pawl 12 first a ka pass ziak in laisiam bang ka kisa petmah. Miteng in ka pass lam hon theihpih uh henla, ka percent muhzah khawng hon dongdong maile uh chihkhawng ka ut. Himahleh, kei kikoihsang tuk a midang in ana thupi ngaih khollou ahi dia, ka lam-et bang in kuaman hon ngaihsak khollou daih hi. Graduate himhim di chih ngaihdan ka neihziak in maban a BA sunzom diing in Churachandpur College ah admission bawl ka sawm hi.

 

12 first a passed nu'n tuh admission bawl di ka huphulh hetkei. Admission bawl hun a ka percentage leh marksheet khawng honna etsak ua, honna phat gawp di ua koih in kilawptak in admission bawl di'n tunglam en eu-au sim in ka kuan vauvau hi. Admission ka hon bawl a, ka ngaihtuah leh lam-et bang a mite' bildoh ka hi kei! Kuama'n ka passed na zah leh ka laisiamna thuguk ahon kan kei uh. Huai naksang in admission ka bawl lamle theilou bangphial in kei, laisiamnu tuh ahon phawkkha kei uh. Ka kilam-etsang theihluat ziak in thilteng ah ka hehna di khop ka mu den hi.

 

Admission bawlzou ka pawt aleh gate bul ah pasal vomman sim heuhau khat toh ka kituak uhi. T-shirt vom silh in, atung ah kameez silh a, a ang-kilhte kilhlou hi. Jean khekol thak simlai khat teng in khedap pum bun hi. Chikmah a ka muh ngeilouh, tua ka muhpatna himahleh hon nuihsan heuhau ziak in nuamtuan mahmah hi. Amah le admission bawl di hihmel ahihman in aguktak in ka kipak a, college lut di kal bang ka ngaklah petmah hi. Ahon nuihsanlai a a om dan, a lampi paidan leh a khutvei dan khawng ka mitkha ah ahong kilang dundun a, ka muhpatna himahleh ka lungsim ahon zou petmah hi.

 

Hunte paizel in college lut ahonghun khongsam hi. College ka va kai a himahleh amah muh di'n a om kei. Khatvei kia ka muhkhak ahihziak a amel theitum nawnlou khawng ka dia aw chisim mahle'ng ka chi taktak ut kei. Mu taktak leng meltheih beek di ka hi. Class kihoih lak kholkei mahleh amah muhkhak ka kilam-et ziak in college kaibang ka thanuam petmah hi. Class ka neihlouh kal chiang in midangte room konglak khawng ah va pai in ka va gukzon bawl nilouh a, college tawp chiang in leng mi paibei matan gate zul a ka dingsek hi. Huchitan inleng ka mu tuankei.

 

Nikhat college kaitawp innlam ka pai leh Lamka Public Ground kiang lak ah ka kituakphut uhi. Chikmah a ka houpih ngeilouh himahleh "Bang dia college n'ong kai ngeilouh la?" ka chikha phut mawk hi. Lamdang sak chimeltak in hon en heihawi a, hon theihtup mel khollou abat ziak in ka kisuanglah thaksim hi. Ka kisuanlah thei a diam ah nui heuhau sim kawm in "Class le kila hoih ngei tuanlou pi, exam hun chia exam di hilel aka" chi'n hon dawng hi. Sawtlou nung in "Nang kha huai khatvei a admission bawllai a gate bul a ana ding pen na hi hia le?" chi'n alu khuat vuaivuai sim in hon kan a, "Himah ing e, Chiching (name changed) ka hi" chi'n ka dawng hi. Aman leng hon meltheih simlai ahihdan hon gen kawm in amin hon hilh a, hon chibai in ka kikhen uhi. Amin Lialian ahi (name changed).

 

Lampi ka paikawm in ka om dan ka ngaihtuah kiik chiang in gum ka kisa petmah a, hai bang ka kisa kiik zozen hi. Ahi a, lehlamtak ah bel ka kipak petmah. Aman leng hon meltheih simlai ahihdan ahon gen in hon kipaksak petmah a, huailou khut kilen a ka kichibai un hon kipaksak zaw lai hi. Himahleh, zingchia college ahong kai di leh kailouh di ka dot khaklouh banah, kai dia ka zot khaklouh ka kisik gu tuntun hi. Tulai dan hileh a phone number ngen khalou toh kibang ka hihman in poi ka sa petmah.

 

Inn ka tung a ka mood fuh lel ahihman in ka om danpeuh nuam ka sa, zang tuan hiaihuai hial in ka kithei. Ka hihna lam peuhbang ka ma vang huaihuai in ka thei hial a, aguktak in ka kipak petmah hi.

 

Zingkhua hongvak a ngeina dan in college kai di'n ka kuan hi. College ka tung a, himahleh amah, Lialian ka muhtuanlouh ziak in ka zon bawlbawl mai hi. Class khat lakkhit nung ale amel muh dia omlou ahihman in ka hehtha peuh a suak a, college kai thadah; mi ginalou simkhat hi'nte chisim mahle'ng huchidan mihing di'n ka phalkei a, gin leng ka gingta ut kei.  Class lak nawnlouh a kiik mai bang ka ut hial hi. Himahleh college kaita vevet class lakvek louh utlou ka hihman in lakbei teitei ka sawm hi.

 

Class dang kipan nawnta ahihman in lunglut loupi'n ka va la tei a, bangbang kigen ahia chihleng ka theikei. Ka taksapum class room sung ah om mahleh ka lungsim leh ngaihtuahna tuh agamla petmah. Ka ihmut peuh a suak a, lunglutna himhim ka neikei. Huchi'n class beidek kuan, minute tamlou in a saplai in Lialian ahonglut thulthul a, ka ngaihtuah luatziak a ka mitkha lel di sasim mahle'ng ataktak mah ahi. Ka mit haklian kelkul zozen in ka en nilouh kha hi. Ka pamlak a tutna ah hongtu in hon et-phei kawm in a mittung hon phoh gaih a, nui seusou zaw mah hi. Bag nasan leng kuahlou zaw mah! Ka subject lak uh kibang ana hih zawkmah ziak in ka kipak petmah a, Pathian vualzawlna bang in ka ngai hial hi. Amah a kipak diam chih theikei mahle'ng keibel kipahna ngen in ka pum dim. Zan a ka thilgen ziak a hongkai hi di eive maw, kei ziak a hongkai eive chi'n ahoih lam ngen ka kipia hi.

 

Zan a ka kihoupih khaksa ahihman in zumsim mahle'ng class bei in ka va houpihpah hi. Himahleh, genluat di bel ka thei lawmlawm kei. Aman le hon theihbawl ahihman in hon houpih a, nuamtuan mahmah hi. A aw bang nalh ka sa a, a om dan bangkim tuh nalh ka sa deuhdeuh mai. A paunop vanglak banah chiamnuih siamtuak ka sa a, polhnop sa in kamsiam leng ka sa sukmai hi. A om dan bangkim, ka theih masak ka theih nanung hoih ka sa sukpah tawmtawm mai hi.

 

Huaini a kipan in kithuah ka pan uhi. College kai bang nuam ka sa deuhdeuh a, himahleh amah bel hong kai gige khollou, nidang toh teh a bel hongkai mun zaw deuh. Tulai dan a phone tungtawn a kihou a, kai di leh kailouh di khawng kihilh chih omlou ahihman in keituh amah ka muh utman in ka kaisek hi. College suty chihkhawng bang om sese keileleng poi salou di khop ka himai.

 

A diklel a gen in ka muhtung apat ngai ka hi. Nungak dang toh a kihou khak chiang bang un ka haza thei petmah a, keilou midang toh kihou keile uh chihkhawng ka ngaihtuahsek hi. Bang chituk in ngai mahle'ng numei in itna thu va gen di chihkhawng kizumsam ahihna ah kigen ngamlou a, ka om dan khawng in 'hope' ahitheitan in ka pe gige a, ama thuthu a om in, ahon gen peuhmah nial ka neikei. Hiai suang ek ahi chi leleng a "uih-lua" chidia mansa ka hi.

 

Huchi'n a tomlam a gen in ka hong kingai khongsam uhi. Ngailua ka hihman in hehsan na di mun ah leng ka hehsan taktak ngamkei a, ahon khen khak di ka lauhman in pau na di mun ah leng ka pau ngamkei. Neuchik kisuk-heh khakna om chiang inleng sawt ka hehsan ngamkei a, ama mohna bangleng kei mohna bang a ngai in ngaihdam ka ngensek hi. Ka ngaihluat lam thei a kiliansak a a omlam bel ka thei tuankei, aman leng hon ngaithou hi'n ka thei a, huai in hon kipaksak petmah hi.

 

Amah toh ka kingaih ua pat nidang a 'relationship' a ka na chihtaklouh ziak khawng ka ngaihtuah a, tua ka tangvalpa dandan a ka ngaih di ka muhlouh ziak a chitaklou ka hihdan khawng ka theikhia hi. Huanah, tua ka tangvalpa toh ka kingaih ua kipat a melhoih diak ka diam ah hon it hon ngai bang tam deuhdeuh abang a, himahleh khovel a ka itpen leh ka ngaihpen toh itna guikhaubang zamkhawm ka hihna uah midang ka poimoh kei. Huaiziakin, khat veivei bang midang' tung a kiliansak kha simsim ka dia aw chihbang ka ngaihtuah khazel hi.

 

Hunsawt kuamtak bang kingaita ka hihman un ka kimaingal huntawk uhi. Hun-awl ka neihchiang un ka kithuah sek ua, nitak chiang in leng ka inn uah ahonghoh zel hi. Sepna neih chiang a kiteng diing; sih tanpha a gin-om di chihkhawng ahon genchiang in ka kipak a, hon lungmuang sak petmah. Kei bangtuh sepna neihma, tu mahmah a kiteng di hon chi leleng ka nialkei di. Ka ngailua, ka tan khaklouh di ka lau. Ngailua ka hihman in ahon chihchih ka nialkei, a thuthu a om in ka taksapum bang leng ama a di ahih nakleh ka it kei. Huaiziakin, ahon it a, ama kipahna di ahihnak leh chi'n khatvei sang a tamzaw bangleng nupa bangmai in ka om khawm kha uhi.

 

Hunte paizel in sepna zong diing in gamdang ah hon zinsan hi. Haksa ka sa petmah, himahleh i maban di ka khualziak ahi ahon chihchiang in hon khamuan zou mahmah a, haksa mahleh kipahna khat ka nei veve hi. Hon zinsan di nitak bang in ka khiatlah luatziak in a anglum ah ka kap hit-hit mai a, amah leng pasal zou tuan samlou hi.

 

Gamdang a hon om santa ahihziak in kihouna hong haksa hiaihiai hi. Kal khat a nihvei khawng ka kihou khak ua leh a tamtawp ahi mai. Sum neih sunsun khawng zang in PCO ah houpih di'n ka va kuan zel a, himahleh kihoupih khak chet haksa mahmah banah kihoukhak sunsun chiang in leng sum tam a beiluat ziak in sawt ka kihou zoukei uhi.

 

Keibel ama a dia ka gin-omna chiteng suah a ana ngak ka hihman in midang itna thu hon gente leng ka ngaihsak kei. Amah leng kei a dia gin-om mahmah di'n ka gingta hi. Pasal nei dia naupanglua hinawnlou, pasal ka neih hunthouta mahleh ka pasal di, tua ka tangvalpa kiman nailou, sepna zonglai ahihman in hithei nailou suak hi.

 

Huchia ka tangvalpa a dia gin-om tak a om a, ama a dia ka hinna leh ka taksa pumpi nasan leng itlou a ka piakkhiat nung a ka tangvalpa a va omna lam a numei khat toh nupa bangmai a hinkhua zang a, innkhat a om khawm chihthu ka hon za bangzaw ka lungtang teipi a dawtsang inle a naa zaw. Ka gingta nuamkei himahleh kei gintak nuamlouh a thil kinga hilou hi. Kei bang a thei nanung pawl ka hilai. Kei theih huntan a tuh bawllem theih nawnlouh himhim dia thil bangkim kikhel ahita, ta bangleng nei dekta ahihman un!

 

Ka tangvalpa ka ngaihman a ka taksa siangthouna nasan luikhia ing a, anuam leh haksa bangkim thuak a, ka zingthoh leh lup di chiang a ama a dia thumpih gige banah ka paallut lai nite ama a dia ka zatbei nung a tua ka kinepna teng a thawn a suah maimah tuh khovel a hinman le om nawnlou tuk in ka ngai. Haksa ka sa petmah. Hichitel a ka na ngaih leh it khak bang kimohsa deksim mahle'ng itna tung ah zaw hihtheih bangmah ka neikei.

 

Huaikia hilou a, amah ka ngaihziak a tangval tampi nawlkhin ing a, tamtak in 'kiliansak leh kisathei' chihial a hon mu dah leng om hi. Tuate lak a, abul a i gen 'hon enghou' i chihpa leng tel a, huailai a itna thu ka kiang a hon gen ka na limsaklouh tua chiamnuih-thutak a hon enghou ka sak ziak a nuam salou ka hi hi. Himahleh, tui bo-sa kiluakkiik theilou chihmah bang in hun paisa kisamkiik theilou ahihna ah puaksiam ka kizil mailouh a dang omtuanlou a, ka hinkhua tuh ka thakpat a ngai maimah hi. Aman bangmah in vei kholkei mahleh kei a di'n bel ka kingaihlai ua ka om dan leh gamtatdan teng uh, a khonung gu ka thuakkhop apha hi.

 

Kingai kiikthak a, kiteng diing chihna hikei mahleh ka siangthouna ka na mansuahna ahihman in tunitan in leng ka mangngilh naikei, ka damsung a ka mangngilh ka gingta kei. Aman leng ahon mangngilh ka gingta tuankei. Bangteng hileh, itluat ziak a Pathian' mitmuh a kilawmlou, khelhna tawpkhawk i na hihkhaknate Toupa'n phuba lalou in hon ngaidam henla - na zi leh tate toh innkuan hoih leh buching hon bawl un aw. Ke'n leng tua ka pasal toh inkuan hoih leh manpha bawl ka hon sawm diing uh, Sian Siamlouh Ngaih Aw...!

 

[Hiai thudik pansan a kigelh himahleh akallak a khenkhatte bel a thu toh kituak dia behlap tawm ahi. Huanah, Min kizangte leng phuahtawm ahi a, kua hiam min toh kituakkha a om leleng 'kei ka hihkei nakleh' chi a chillum toh ana valhsuk khutkhut mai di'n k'on ngen]

 

©ZM Tonsing | 07062017

Read 307 times
Login to post comments